Organisatie

Het Zeeuws Museum is een compacte, missiegedreven organisatie met ongeveer achttien FTE, twee projectmedewerkers en ongeveer vijftig vrijwilligers. Het museum onderschrijft en past de Governance Code Cultuur (2019), de Fair Practice Code en de Code Diversiteit & Inclusie toe. Deze drie codes vormen gezamenlijk het kader voor de wijze waarop het museum wordt bestuurd, hoe het met medewerkers en opdrachtnemers omgaat en hoe het werkt aan een inclusieve, toegankelijke organisatie.

1. Governance Code Cultuur

Missie en manieren van werken
Het Zeeuws Museum zet kunst en erfgoed in voor een veerkrachtige samenleving waarin iedereen ertoe doet. Deze missie wordt gerealiseerd langs vier routes: ZM Verwelkomt (iedereen mag meedoen), ZM Ontmoet (ontmoeting tussen generaties en achtergronden), ZM Daagt Uit (kunst en verbeelding als bron voor nieuwe ideeën) en ZM Brengt tot Bloei (het museum als hulpmiddel om het dagelijks leven te verrijken). Deze routes geven richting aan programmering, educatie, publieksbenadering en samenwerking met partners.

Bestuur en toezicht
Het museum past de principes van de meest recente Governance Code Cultuur integraal toe. In 2024 vond een statutenwijziging plaats; in 2025 zijn het directiereglement, het reglement voor de Raad van Toezicht en de toezichtvisie hierop aangepast. De Raad van Toezicht hanteert een rooster van aftreden, met een maximale zittingstermijn van twee maal vier jaar. Leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen bezoldiging, maar krijgen wel ruimte om hun kennis te verdiepen en te verbreden.

De Raad van Toezicht kent een financiële commissie van twee leden, die twee à drie keer per jaar bijeenkomt. Jaarlijks voeren de voorzitter en een lid van de raad een functioneringsgesprek met de directeur. De directeur doet daarnaast regelmatig een beroep op de specifieke expertise van individuele raadsleden.

Transparantie, verantwoording en risicobeheersing
Transparantie is een belangrijk uitgangspunt. Reglementen van de Raad van Toezicht en de directie zijn via de website toegankelijk en zijn in 2025 geactualiseerd naar aanleiding van de statutenwijziging. Samen met de Raad van Toezicht zijn kritische succesindicatoren geformuleerd, zowel voor de kerntaken als voor “de basis op orde”. De directeur rapporteert hierover in elke vergadering van de Raad van Toezicht, evenals over de voortgang op strategische doelstellingen.

De directie stelt jaarlijks een prestatieaanbod op voor de Provincie Zeeland en de Gemeente Middelburg, waarin de artistieke, educatieve en maatschappelijke activiteiten van het volgende kalenderjaar worden beschreven. Over de realisatie hiervan wordt gerapporteerd in bestuurs- en jaarverslag. Eén keer per jaar wordt een integrale risicoanalyse geactualiseerd en afgestemd met de Raad van Toezicht.

Belangenverstrengeling en integriteit
Alle (neven)functies van leden van de Raad van Toezicht en directie worden besproken in de Raad van Toezicht. Er zijn geen belangenverstrengelingen geconstateerd. Leden van de Raad van Toezicht, hun bedrijven en directies verrichten geen betaalde diensten voor het museum.

Het museum hanteert een strikt beleid ten aanzien van opdrachten aan (familie)relaties van medewerkers. Opdrachten worden vooraf beoordeeld door directeur en Hoofd Bedrijfsvoering gezamenlijk (vier-ogen-principe). Daarbij wordt gekeken naar de proportionaliteit van de opdracht, de mogelijkheid tot het vinden van alternatieve opdrachtnemers en het belang van het museum. Per relatie geldt een maximum van € 5.000 exclusief btw per opdracht, met een cumulatief maximum van € 10.000 per jaar. Er worden geen opdrachten verleend aan leden van de Raad van Toezicht of hun (familie)relaties, noch aan Hoofd Bedrijfsvoering en directeur/bestuurder of hun (familie)relaties. In 2025 is niet van deze afspraken afgeweken.

Vanuit het oogpunt van transparantie worden in het hoofdstuk van de raad van toezicht de nevenfuncties van de toezichthouders vermeld. Hieronder volgen de nevenfuncties van directeur/bestuurder Marjan Ruiter in 2025:

Lid Ethische Commissie
Lid bestuur Vereniging Zeeuwse Musea
Lid Raad van Toezicht Vizita (Middelburg)
Lid stuurgroep Sprekende geschiedenis
Lid kerngroep Zeeuws Cultureel Overleg
Lid visitatiecommissie Zuiderzeemuseum (Enkhuizen)
Lid deskundigenteam Toetsingscommissie Beschermwaardigheid
Lid bestuur Museumvereniging
Lid bestuur Museumkaart

Organisatiecultuur en interne dialoog
Het Zeeuws Museum is aangesloten bij Mores, het meldpunt voor ongewenste omgangsvormen in de culturele en creatieve sector. Medewerkers kunnen daarnaast terecht bij de medewerker Personeelszaken. Ongeveer tien keer per jaar vindt er een teambijeenkomst plaats waarin informatie wordt gedeeld en thema’s worden uitgediept. In 2024 is een concept-gedragscode besproken tijdens drie uitgebreide sessies; deze gesprekken zijn in 2025 vervolgd. De gesprekken hebben opgeleverd dat in werkgroepen aan de volgende drie onderwerpen (werkdruk, gedragscode en processen) gewerkt wordt aan voorstellen voor de hele organisatie.

De organisatie (h)erkent dat medewerkers verschillen in opvattingen en ideeën. Dit kan spanningen opleveren, vergelijkbaar met de samenleving als geheel. Daarom wordt ingezet op het formuleren van gedeelde waarden als basis voor samenwerking. Daarnaast heeft een groot deel van de organisatie (85%) een (vervolg)training Geweldloos Communiceren gevolgd. Deze training heeft tot doel bij te dragen aan de onderlinge communicatie en feedbackvaardigheden, inclusief gedrag. Informele momenten, zoals borrels en het jaarlijkse nazomerdiner, evenals seizoensopeningen voor vrijwilligers en rondleiders, dragen bij aan onderlinge verbondenheid en uitwisseling.

Duurzaamheid
Het museum werkt aan duurzaamheid in brede zin: duurzame inzetbaarheid van medewerkers, het bestendigen van relaties met partners en communities, het hergebruik van tentoonstellingsmaterialen, langere looptijden van tentoonstellingen en een sterkere focus op publiek uit de eigen regio. Deze keuzes moeten zowel ecologisch als maatschappelijk en financieel bijdragen aan een toekomstbestendige organisatie.

2. Fair Practice Code

De Fair Practice Code is leidend in het handelen van het Zeeuws Museum als werkgever en opdrachtgever.

Arbeidsvoorwaarden en beloning
Werknemers van het Zeeuws Museum worden betaald volgens de CAO Provincies. Gedetacheerde medewerkers ontvangen dezelfde beloning als medewerkers in dienst van de museumstichting. Museumdocenten (zzp’ers) worden gehonoreerd volgens de richtlijn van beroepsvereniging BRAM. Kunstenaars ontvangen een fee en werkbudget volgens de richtlijnen van het Mondriaan Fonds. Het resulterende kunstwerk blijft eigendom van de kunstenaar; het museum heeft een recht van eerste koop. Afspraken over auteursrechten worden expliciet gemaakt en vastgelegd.

Het museum hanteert als uitgangspunt dat werkzaamheden die horen bij betaalde functies niet door vrijwilligers worden uitgevoerd en omgekeerd. De inzet van vrijwilligers is aanvullend op professionele taken, niet vervangend.

Transparantie, partners en inhuur
De bedrijfsorganisatie is online inzichtelijk. De meest recente Governance Code Cultuur wordt gevolgd en toegepast, en kennis en expertise worden waar mogelijk gedeeld met andere organisaties in de cultuur- en not-for-profitsector. In gesprekken met opdrachtnemers en onderaannemers wordt het belang van eerlijke beloning en toepassing van de Fair Practice Code besproken. Bij aanbestedingen bestaat een voorkeur voor partijen die de Fair Practice Code onderschrijven en in elk geval de cao van hun eigen branche hanteren. Een knelpunt is dat cao’s en richtlijnen per branche sterk verschillen, met name bij inhuur; het museum blijft dit thema actief agenderen.

Duurzame inzetbaarheid
Medewerkers ontvangen volgens de CAO Provincies een Persoonlijk Ontwikkelbudget (POB) om hun duurzame inzetbaarheid te bevorderen. Een deel van de medewerkers heeft dit budget in 2025 volledig benut; een ander deel ervaart dat opleidingen en trainingen lastig te combineren zijn met hun levensfase. De organisatie blijft zoeken naar vormen van leren en ontwikkelen die aansluiten bij verschillende situaties van medewerkers.

3. Code Diversiteit & Inclusie

Het Zeeuws Museum ziet diversiteit als een gegeven en inclusie als een actieve handeling. Op basis van de Code Diversiteit & Inclusie werkt het museum aan meer diversiteit en inclusie binnen de vier P’s: Personeel, Publiek, Programma en Partners.

Personeel
Het museum hanteert sinds 2021 een op diversiteit en inclusie gerichte wervingsmethode, ontwikkeld samen met Diversity Recruitment. Kernpunten zijn: solliciteren via gerichte vragen in plaats van traditionele motivatiebrieven, de mogelijkheid om - indien passend bij de functie - via video te solliciteren, een vast draaiboek met dezelfde vragen en tijd voor alle kandidaten, en het gebruik van de STARR-methode (Situatie, Taak, Aanpak, Resultaat, Reflectie) om concrete ervaringen van kandidaten te bespreken. De beoordeling verloopt via scoreformulieren, zodat de selectie zo objectief en transparant mogelijk is. Salaris en arbeidsvoorwaarden worden voor alle (nieuwe) medewerkers vastgesteld volgens de CAO Provincies en het functiehuis van het museum. Voor indiensttreding wordt een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) gevraagd.

Na selectie wordt bij twee/drie referenten informatie ingewonnen over sterke punten en ontwikkelpunten van de kandidaat. Daarnaast wordt eventueel een ontwikkelassessment ingezet, met als doel de nieuwe medewerker zo goed mogelijk te ondersteunen bij de start in de functie en de geschiktheid voor de te vervullen rol verder te toetsen.

Het museum volgt sectorbrede ontwikkelingen rondom nulmetingen op diversiteit bij musea. Vanwege de kleine omvang van de organisatie is vertrouwelijkheid en anonimiteit daarbij een aandachtspunt. Tot op heden is nog geen passende methode gevonden die zowel bruikbare gegevens oplevert als de privacy van medewerkers waarborgt.

Publiek
De medewerker sociale programma’s richt zich op het opbouwen en versterken van een netwerk van met name ondervertegenwoordigde groepen. Dit vertaalt zich in een meer diverse samenstelling van het publiek. In communicatie-uitingen worden bezoekers van het museum als modellen ingezet, zodat uiteenlopende groepen zich herkennen in de beeldtaal. Via langdurige partners, zoals De Vrolijkheid en Pennywafelhuis, komen nieuwe bezoekers en herhaalbezoekers naar het museum. Hoewel de aantallen (nog) niet groot zijn, dragen deze samenwerkingen bij aan een merkbare verandering in het publieksprofiel.

Programma
Op inhoudelijk vlak werkt het Zeeuws Museum aan het beter zichtbaar maken van het gedeelde koloniale en slavernijverleden. Naast de bestaande werkgroep Ongemakkelijk Erfgoed (in samenwerking met het Zeeuws Genootschap), die zich richt op (herkomst)onderzoek naar objecten met koloniale relaties, werd in 2024 de werkgroep Koloniaal en Slavernijverleden ingericht. Deze werkgroep bestaat uit personen met een relatie tot dit verleden en adviseert het museum over de verankering hiervan in de vaste opstelling en over eventuele uitbreiding van de collectie. In het voorjaar van 2026 zal de werkgroep haar advies aan het museum presenteren. Inmiddels is reeds gestart met het uitvoering geven aan een van de deeladviezen, dat betreft het meer inclusief maken van de teksten in het museum met het oog op ons gedeelde verleden.

Partners
Het museum streeft naar gelijkwaardige en langdurige samenwerkingen met partners. Samen met zes Zeeuwse partners (onder andere ZB Bibliotheek van Zeeland, Maritiem Muzeeum Zeeland en Discriminatie.nl Zeeland) werd gewerkt aan een wandtapijt in het kader van het landelijk project Draden van ons Nederlandse slavernijverleden. Dit wandtapijt wordt in 2026 opgenomen in de collectie van het Zeeuws Museum. De samenwerking met Pennywafelhuis, De Vrolijkheid en de Gekozen Familie (LHBTQIA+) is in 2024 bestendigd. Dergelijke partnerschappen leveren niet alleen programma-inhoud op, maar versterken ook de verbinding met uiteenlopende communities in de regio.

Slot
In 2025 bouwt het Zeeuws Museum voort op de ingezette lijn: versterking van transparant bestuur en toezicht en toepassing van eerlijke en zorgvuldige werkpraktijken en verdere verankering van diversiteit en inclusie in alle onderdelen van de organisatie. Daarbij blijft het museum zoeken naar een goede balans tussen zijn compacte schaal, de ambities op het gebied van maatschappelijke impact en de duurzame inzetbaarheid van medewerkers, vrijwilligers, partners en collectie.

Vrienden van het Zeeuws Museum

De stichting Vrienden van het Zeeuws Museum is een zelfstandige stichting. De stichting zet zich in voor het actief en financieel ondersteunen van de missie en activiteiten van het Zeeuws Museum. Daarbij staat het versterken van de band tussen het museum en zijn achterban centraal. Samen met het museum organiseerde de stichting in 2025 onderstaande activiteiten voor haar Vrienden:

Nieuwjaarsbijeenkomst - 11 januari 2025
De nieuwjaarsbijeenkomst werd geopend door de voorzitter, de heer Bram de Muijnck. Aansluitend gaf de directeur van het Zeeuws Museum, Marjan Ruiter, een toelichting op het museumbeleid vanaf 2007 en de ontwikkelingen in visie en programmering sindsdien. De bijeenkomst werd afgesloten met een gezamenlijk bezoek aan een aantal museumzalen.
Exclusieve preview Bodemjuweeltjes - 14 juni 2025
Op 14 juni vond een exclusieve preview plaats van de tentoonstelling Bodemjuweeltjes. De Vrienden werden ontvangen door directeur/bestuurder Marjan Ruiter en kregen hierbij inhoudelijke toelichting, onder meer van edelsmid en filigreinspecialist Eva van Kempen.

Zeeuws Museum Zakelijk

Het netwerk Zeeuws Museum Zakelijk is een community van maatschappelijk betrokken ondernemers, die geïnteresseerd zijn in de Zeeuwse cultuur. Het netwerk heeft als doelstelling financieel bij te dragen aan activiteiten van het Zeeuws Museum en het vergroten van draagvlak voor het museum in Zeeland. Het netwerk telt eind 2025 elf leden.

Jaarlijks wordt voor de leden een netwerkbijeenkomst georganiseerd rondom een actueel thema in het museum. De ontvangen bijdragen worden besteed aan het organiseren van sociale programma’s voor specifieke doelgroepen. Voor deze groepen vormt de entreeprijs in combinatie met de prijs voor een rondleiding een belemmering, terwijl de groep tegelijkertijd speciale behoeften heeft waarvoor een bijzondere aanpak nodig is.